Kanserden Korunma
Kanser, vücuttaki bazı hücrelerin kontrolsüz çoğalması ve çevre dokulara veya uzak organlara yayılabilmesiyle ortaya çıkan bir hastalık grubudur.
Kanserlerin önemli bir bölümü, değiştirilebilir risk faktörlerinin azaltılmasıyla önlenebilir. Erken tanı ve uygun tedavi de birçok kanser türünde başarılı sonuçlar elde edilmesine yardımcı olur.
Kanser Riskini Artırabilen Faktörler
Kanserin gelişiminde genetik yatkınlık, yaş, çevresel etkenler, bazı enfeksiyonlar ve yaşam alışkanlıkları rol oynayabilir.
Tütün KullanımıSigara ve diğer tütün ürünleri, başta akciğer kanseri olmak üzere birçok kanser türünün riskini artırır. Pasif içicilik de sağlık açısından zararlıdır.
Alkol KullanımıAlkol tüketimi, çeşitli kanser türlerinin gelişme riskini artırabilir. Kanserden korunmak açısından alkol tüketmemek en güvenli yaklaşımdır.
Sağlıksız Beslenme ve Fazla KiloYetersiz besin çeşitliliği, aşırı işlenmiş et tüketimi ve obezite bazı kanser türleriyle ilişkilidir.
Fiziksel HareketsizlikDüzenli fiziksel aktivite yapmamak, bazı kanser türleri açısından risk oluşturabilir.
Çevresel ve Enfeksiyöz EtkenlerHava kirliliği, zararlı kimyasallara maruziyet, ultraviyole ışınları ve HPV ile Hepatit B gibi bazı enfeksiyonlar kanser riskini artırabilir.
Kanserden Korunmaya Yönelik Öneriler
1. Tütün Ürünlerinden Uzak DurunSigara, nargile ve diğer tütün ürünlerini kullanmayın. Tütün dumanına maruz kalmaktan kaçının.
2. Yeterli ve Dengeli BesleninSebze, meyve, tam tahıl ve kuru baklagillere beslenmenizde yer verin. İşlenmiş et tüketimini sınırlandırın.
3. Düzenli Fiziksel Aktivite YapınYaşınıza ve sağlık durumunuza uygun hareket alışkanlıkları geliştirin. Uzun süre hareketsiz kalmamaya çalışın.
4. Sağlıklı Vücut Ağırlığını DestekleyinDengeli beslenme ve fiziksel aktivite ile sağlıklı vücut ağırlığının korunmasına önem verin.
5. Koruyucu Sağlık Hizmetlerinden YararlanınÖnerilen aşıları ve yaşınıza, cinsiyetinize ve risk durumunuza uygun kanser taramalarını ihmal etmeyin.
Kanser Taramalarını Yaptırın
Kanser taramaları, bazı kanser türlerinin henüz belirti vermeden önce tespit edilmesine veya kanser öncesi değişikliklerin belirlenmesine yardımcı olur. Ülkemizde meme, rahim ağzı ve kalın bağırsak kanserlerine yönelik ulusal tarama programları yürütülmektedir.
Meme Kanseri Taraması
Ulusal tarama programı kapsamında belirlenen yaş grubundaki kadınlara düzenli mamografi taraması önerilmektedir. Tarama aralıkları ve kişisel riskler konusunda sağlık kuruluşlarından bilgi alınmalıdır.
Rahim Ağzı (Serviks) Kanseri Taraması
Rahim ağzı kanserinin erken tespitinde HPV temelli tarama yöntemleri kullanılmaktadır. Uygun yaş grubu ve tarama sıklığı ulusal program doğrultusunda belirlenir.
Kalın Bağırsak (Kolorektal) Kanseri Taraması
Belirli yaş gruplarında dışkıda gizli kan testi ve gerekli durumlarda kolonoskopi gibi yöntemlerden yararlanılmaktadır.
Önemli: Kanser taramaları aile sağlığı merkezleri, KETEM'ler ve ilgili sağlık kuruluşları aracılığıyla yürütülmektedir. Ulusal tarama programları kapsamındaki hizmetler ücretsiz sunulmaktadır. Şikâyeti bulunan kişiler tarama zamanını beklemeden hekime başvurmalıdır.
Hepatit B ve HPV Aşıları
Hepatit B virüsü, kronik karaciğer hastalığına ve karaciğer kanserine neden olabilir. Hepatit B aşısı, bu enfeksiyondan korunmanın etkili yollarından biridir.
İnsan papilloma virüsü (HPV), rahim ağzı kanseri başta olmak üzere bazı kanser türleriyle ilişkilidir. HPV aşıları, kansere neden olabilen belirli HPV tiplerine karşı koruma sağlar. Aşılama konusunda sağlık profesyonellerine danışılmalıdır.
Emzirmenin Koruyucu Etkisi
Emzirme, anne ve bebek sağlığı açısından birçok yarar sağlar. Ayrıca annelerde meme ve yumurtalık kanseri riskinin azalmasıyla ilişkilidir. Bebeklerin ilk altı ay yalnızca anne sütüyle beslenmesi, sonrasında uygun tamamlayıcı besinlerle birlikte emzirmenin iki yaşına kadar veya daha uzun süre sürdürülmesi önerilmektedir.
Güneş Işınlarından Korunun
Güneşten gelen ultraviyole (UV) ışınlarına aşırı maruz kalmak, cilt kanseri riskini artırabilir. Özellikle güneş ışınlarının yoğun olduğu saatlerde korunma önlemleri alınmalıdır.
- Güneşin yoğun olduğu saatlerde mümkün olduğunca gölgede kalın.
- Geniş kenarlı şapka ve koruyucu giysiler kullanın.
- UV korumalı güneş gözlüğü tercih edin.
- Açıkta kalan cilde geniş spektrumlu, en az SPF 30 güneş koruyucu uygulayın.
- Güneş koruyucuyu gerektiğinde ve özellikle yüzme veya terleme sonrasında yenileyin.
- Solaryum kullanımından kaçının.
- Çocukları aşırı güneş maruziyetinden koruyun.
İç Ortam Hava Kirliliğini Azaltın
Kömür, odun ve benzeri katı yakıtların uygun olmayan koşullarda kullanılması iç ortam hava kirliliğine yol açabilir. Bu durum solunum yolu hastalıkları ve bazı kanser türleri açısından risk oluşturabilir. Daha temiz yakıtların tercih edilmesi, soba ve bacaların düzenli bakımı, ortamın uygun şekilde havalandırılması önemlidir.
Unutmayın
Kanserden korunmada sağlıklı yaşam alışkanlıkları, önerilen aşılar ve düzenli taramalar önemli yer tutar. Hiçbir yöntem tüm kanserleri kesin olarak önlemese de riskleri azaltmak ve erken tanı olanaklarından yararlanmak mümkündür.
Divriği Sadık Özgür Devlet Hastanesi