El Hijyeni
El hijyeni, enfeksiyonların önlenmesi ve bulaşıcı hastalıkların yayılmasının azaltılması için alınabilecek en önemli önlemlerden biridir. Ellerimizin doğru yöntemle ve uygun zamanlarda temizlenmesi hem kendi sağlığımızı hem de çevremizdeki insanların sağlığını korumaya yardımcı olur.
El Hijyeninin Önemi
Günlük yaşamda kapı kolları, telefonlar, bilgisayarlar, ortak kullanılan eşyalar ve çeşitli yüzeylerle sürekli temas ederiz. Bu temaslar sırasında ellerimize mikroorganizmalar bulaşabilir.
Ellerimizle gözlerimize, burnumuza veya ağzımıza dokunduğumuzda bazı hastalık etkenlerini vücudumuza taşıyabiliriz. Aynı şekilde kirli ellerle dokunduğumuz yüzeyler aracılığıyla mikroorganizmaları başkalarına da bulaştırabiliriz.
Doğru el hijyeni, özellikle solunum yolu ve sindirim sistemi enfeksiyonlarının yayılmasını azaltmada önemli rol oynar. Sağlık kuruluşlarında ise hasta ve çalışan güvenliğinin temel unsurlarından biridir.
Ellerimizi Ne Zaman Yıkamalıyız?
01. Tuvaleti kullandıktan sonra
02. Yemek hazırlamadan ve yemek yemeden önce
03. Çiğ et, tavuk ve diğer çiğ gıdalara dokunduktan sonra
04. Öksürdükten, hapşırdıktan veya burnumuzu temizledikten sonra
05. Hasta bir kişiye bakım vermeden önce ve sonra
06. Bebek bezi değiştirdikten veya çocukların tuvalet temizliğine yardımcı olduktan sonra
07. Çöplere, kirli eşyalara veya kirlenmiş yüzeylere dokunduktan sonra
08. Hayvanlara, hayvan yemlerine veya hayvan atıklarına temas ettikten sonra
09. Ellerimiz gözle görülür şekilde kirlendiğinde
Ellerimizi Nasıl Yıkamalıyız?
Sabun ve suyla el yıkama işleminin toplam süresi: 40-60 saniye
1. Ellerinizi temiz, akan suyla ıslatın.
2. Ellerin bütün yüzeylerini kaplayacak miktarda sabun kullanın.
3. Avuç içlerinizi birbirine sürterek köpürtün.
4. Ellerinizin sırtını ve parmak aralarını iyice ovalayın.
5. Parmaklarınızın dış yüzeylerini ve başparmaklarınızı temizleyin.
6. Parmak uçlarınızı ve tırnak çevrelerinizi avuç içinde ovalayın.
7. Ellerinizi akan su altında iyice durulayın.
8. Tek kullanımlık kâğıt havluyla ellerinizi tamamen kurulayın.
9. Gerekli durumlarda musluğu kâğıt havlu yardımıyla kapatın.
El Hijyeni Yöntemleri
01. Sosyal El Yıkama
Günlük yaşamda ellerin su ve sabun kullanılarak temizlenmesidir. Eller üzerindeki kirin ve geçici mikroorganizmaların uzaklaştırılmasını amaçlar. Tuvalet sonrası, yemek öncesi ve günlük hijyen gerektiren durumlarda uygulanır.
02. Hijyenik El Antisepsisi
Özellikle sağlık hizmetlerinde mikroorganizmaların bulaşma riskini azaltmak amacıyla uygulanan el temizliği yöntemidir.
Eller gözle görülür şekilde kirli değilse uygun alkol bazlı el antiseptiği kullanılabilir. Ürün, ellerin bütün yüzeylerine uygulanarak eller kuruyana kadar ovalanır. İşlem genellikle 20-30 saniye sürer.
03. Cerrahi El Antisepsisi
Cerrahi girişimlerden önce sağlık çalışanları tarafından uygulanan özel el antisepsisi işlemidir. Eller ve ön kollar, uygun antiseptik ürünlerle kurumun enfeksiyon kontrol prosedürlerine ve ürünün kullanım talimatlarına göre temizlenir.
El Yıkarken En Sık Unutulan Bölgeler
El temizliği sırasında bazı bölgeler yeterince ovalanmayabilir. Özellikle aşağıdaki alanların temizliğine dikkat edilmelidir:
- Başparmaklar
- Parmak araları
- Parmak uçları ve tırnak çevreleri
- Ellerin sırtı
- Avuç içindeki kıvrımlar
Sağlık Çalışanları İçin El Hijyeni
Sağlık kuruluşlarında el hijyeni, sağlık hizmetiyle ilişkili enfeksiyonların önlenmesinde temel uygulamalardan biridir. Dünya Sağlık Örgütü, sağlık çalışanları için el hijyeninin uygulanması gereken beş temel anı tanımlamıştır.
1. Hastaya temas etmeden önce
2. Temiz veya aseptik bir işlemden önce
3. Vücut sıvılarına maruz kalma riskinden sonra
4. Hastaya temas ettikten sonra
5. Hasta çevresine temas ettikten sonra
El Hijyeninde Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Eller gözle görülür şekilde kirliyse su ve sabun kullanılmalıdır.
- Tek kullanımlık eldivenler yıkanarak tekrar kullanılmamalıdır.
- Eldiven kullanımı el hijyeninin yerine geçmez.
- Tırnaklar kısa ve temiz tutulmalıdır.
- El antiseptiği kullanıldıktan sonra eller tamamen kuruyana kadar beklenmelidir.
- Sağlık çalışanları, kurumun enfeksiyon kontrol talimatlarına uymalıdır.
Unutmayın
Temiz eller, güvenli sağlık hizmetinin temelidir. Doğru zamanda ve doğru yöntemle uygulanan el hijyeni, enfeksiyonların yayılmasını önlemeye yardımcı olur.
Divriği Sadık Özgür Devlet Hastanesi